Znaki drogowe muszą być czytelne w deszczu, po zmroku i z dużej odległości, dlatego ich produkcja nie sprowadza się do nadrukowania symbolu na kawałku blachy. Liczy się tu wiele detali – od wymiarów i kolorystyki po rodzaj folii odblaskowej oraz sposób zabezpieczenia tarczy. Sprawdź, jak powstają znaki drogowe, a także co decyduje o ich trwałości, widoczności oraz zgodności z przepisami.
Projekt znaku drogowego – wszystko zaczyna się od dokumentacji
Zanim powstanie metalowa tarcza, trzeba dokładnie określić, jaki znak ma zostać wykonany oraz gdzie zostanie ustawiony. Podstawą jest zatwierdzony projekt organizacji ruchu, który wskazuje m.in.:
- rodzaj oznakowania,
- jego dokładną lokalizację,
- grupę wielkości znaku,
- sposób i miejsce montażu,
- rodzaj słupka lub innej konstrukcji wsporczej.
Na tym etapie ustala się, czy przy drodze pojawi się znak ostrzegawczy, zakazu, nakazu, informacyjny czy regulujący pierwszeństwo przejazdu. Dokumentacja musi przy tym uwzględniać warunki panujące w danym miejscu, takie jak kategoria drogi, dopuszczalna prędkość czy widoczność oznakowania z perspektywy kierowcy.
Projekt lica znaku przygotowuje się zgodnie ze wzorem i znaczeniem danego znaku określonym w rozporządzeniu Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych, z późn. zm. Wymagania techniczne dotyczące m.in. proporcji, kolorystyki, symboli, obramowania, wymiarów i napisów wynikają z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach, z późn. zm.
Szczególnej dokładności wymaga sytuacja, w której wprowadzana jest zmiana pierwszeństwa. Nowe oznakowanie powinno tworzyć spójny system i zostać rozmieszczone tak, aby kierowcy mogli odpowiednio wcześnie zauważyć oraz prawidłowo zinterpretować nową organizację ruchu.
Z czego wykonuje się znaki drogowe?
Po zatwierdzeniu projektu można przejść do wykonania tarczy znaku. Najczęściej powstaje ona z ocynkowanej blachy stalowej lub aluminiowej, ponieważ materiały te dobrze znoszą wilgoć, zmiany temperatury i wieloletnią ekspozycję na zewnątrz. Odpowiednia sztywność jest równie ważna – znak nie może łatwo odkształcać się pod wpływem silnego wiatru ani drgań powodowanych przez przejeżdżające pojazdy.
Blacha jest wycinana do kształtu przewidzianego dla konkretnego oznaczenia, a następnie poddawana obróbce. Krawędzie tarczy zagina się podwójnie oraz opcjonalnie wzmacnia specjalnym profilem, co zwiększa jej wytrzymałość i ogranicza ryzyko skaleczenia podczas transportu oraz montażu. Powierzchnia musi być też starannie oczyszczona i odtłuszczona, ponieważ dopiero na tak przygotowanym podłożu można trwale umieścić folię odblaskową.
Znaczenie ma również jakość zabezpieczenia antykorozyjnego, bazującego na malowaniu proszkowym całego podkładu. Nawet najlepiej zaprojektowane lico nie spełni swojej funkcji, jeśli tarcza zacznie rdzewieć. Dlatego każdy etap obróbki musi przygotować znak do wieloletniej pracy w zmiennych warunkach atmosferycznych – przy deszczu, śniegu, mrozie, upale i zanieczyszczeniach drogowych.
Jak powstaje odblaskowe lico znaku?
Gotowa tarcza to podstawa. O tym, co kierowca rzeczywiście zobaczy na drodze, decyduje lico znaku wykonane z odpowiednio dobranej folii odblaskowej. Jej zadaniem jest odbijanie światła reflektorów w kierunku nadjeżdżającego pojazdu, dzięki czemu oznakowanie pozostaje czytelne również po zmroku, podczas deszczu czy przy ograniczonej widoczności.
Po przygotowaniu projektu graficznego wykonuje się pełny nadruk cyfrowy lica znaku na folii odblaskowej. W jednym procesie odwzorowywane są wszystkie elementy oznakowania: tło, symbole, napisy, obramowanie i ewentualne elementy dodatkowe. Sitodruk lub elementy wycinane ploterowo stosowane są obecnie rzadziej, zależnie od rodzaju znaku, wymagań projektu i technologii producenta.
Folia musi zostać naniesiona równomiernie, bez pęcherzyków powietrza, fałd czy przesunięć, które mogłyby zniekształcić grafikę albo pogorszyć czytelność znaku. Istotny jest również dobór odpowiedniej klasy folii odblaskowej. Folie stosowane na znakach drogowych dzieli się na typ 1, typ 2 i typ 3, określane także jako I, II oraz III generacja. Różnią się one przede wszystkim stopniem odblaskowości RA oraz projektowaną trwałością, im wyższy typ tym współczynniki te są wyższe. Rodzaj folii dobiera się m.in. do klasyfikacji drogi, lokalizacji znaku i warunków ruchu — im większe wymagania dotyczące widoczności oznakowania, tym większe znaczenie ma zastosowanie folii o odpowiednich właściwościach odblaskowych.
Wykończenie znaku i przygotowanie do montażu
Po naniesieniu lica znak nie jest jeszcze gotowy do ustawienia przy drodze. Trzeba zamontować elementy umożliwiające stabilne połączenie ze słupkiem lub konstrukcją wsporczą. W zależności od wielkości tarczy stosuje się m.in. obejmy krawędziowe lub profile wzmacniające z odpowiednim uchwytem.
Na odwrocie znaku umieszcza się także oznaczenia identyfikacyjne, które pozwalają ustalić producenta, datę wykonania, oznakowanie CE czy rodzaj zastosowanej folii. To ważne zarówno podczas odbioru oznakowania, jak i późniejszych przeglądów technicznych. Gotowy znak musi być nie tylko czytelny od frontu, ale również solidnie wykonany od strony konstrukcyjnej.
Kontrola jakości – zanim znak trafi na drogę
Gotowy znak przechodzi kontrolę jakości przed przekazaniem do montażu. W przypadku stałych pionowych znaków drogowych punktem odniesienia są m.in. wymagania normy PN-EN 12899-1:2010. Sprawdza się przede wszystkim zgodność wymiarów z projektem, prawidłowość kolorów i symboli, jakość folii odblaskowej oraz trwałość połączenia lica z tarczą. Niedopuszczalne są m.in.:
- pęcherze powietrza,
- zagięcia
- przesunięcia grafiki,
- ostre krawędzie
- odkształcenia, które mogłyby obniżyć czytelność albo bezpieczeństwo użytkowania.
Znaczenie ma także jakość wykonania tylnej części znaku i elementów mocujących. Dopiero po pozytywnym przejściu kontroli produkt można zabezpieczyć na czas transportu. Tarcze układa się i oddziela w taki sposób, aby nie doszło do zarysowania powierzchni odblaskowej ani wygięcia blachy. Nawet drobne uszkodzenie może bowiem sprawić, że znak szybciej straci swoje właściwości lub będzie gorzej widoczny na drodze.
Montaż znaku – ostatni etap całego procesu
Ostatni akt to profesjonalny montaż. Tutaj do głosu ponownie wchodzą precyzujące go przepisy prawa drogowego. Monterzy mocują tarcze do stalowych słupków lub specjalnych konstrukcji wsporczych za pomocą dedykowanych, ocynkowanych uchwytów krawędziowych.
Znaczenie ma tutaj kilka aspektów: wysokość umieszczenia znaku nad poziomem jezdni (musi być widoczny zza poprzedzających pojazdów), jego odległość od krawędzi jezdni oraz kąt ustawienia tarczy względem osi drogi. Znak ustawia się pod lekkim skosem, aby uniknąć oślepienia kierowcy poprzez odbijanie światła reflektorów prosto w jego oczy. Dopiero wtedy ten wieloetapowy proces powstawania znaku można uznać za zakończony.
