Bariery ochronne na drogach mijamy niemal codziennie, rzadko jednak zastanawiamy się, jak wiele zależy od ich właściwego doboru i montażu. Nie mają zapobiegać wszystkim kolizjom. Funkcją barier ochronnych jest m.in. ograniczanie skutków wypadków, zatrzymywanie pojazdów przed opuszczeniem jezdni i chronienie przed groźniejszym zderzeniem. Aby spełniały swoją rolę, muszą być stosowane zgodnie z przepisami, parametrami drogi oraz charakterem zagrożenia.
Czym są drogowe bariery ochronne?
Barierki ochronne przy drodze to elementy systemu bezpieczeństwa, których zadaniem jest powstrzymanie pojazdu opuszczającego właściwy tor jazdy i możliwie łagodne skierowanie go z powrotem w stronę jezdni. Nie jest więc to zwykłe ogrodzenie czy balustrada. Bariera musi mieć określone parametry techniczne i zachowywać się w przewidywalny sposób podczas zderzenia.
Bariery ochronne na drogach projektuje się jako systemy o określonej klasie działania, potwierdzonej badaniami zderzeniowymi. O ich skuteczności decydują m.in. poziom powstrzymywania, szerokość pracująca, intensywność zderzenia oraz sposób kontrolowanego odkształcenia konstrukcji podczas uderzenia. Bariery wykonywane są najczęściej ze stali, betonu lub lin stalowych. Stosuje się konstrukcje jednostronne, zabezpieczające jedną stronę jezdni, oraz dwustronne, montowane najczęściej w pasie rozdziału. Wybór konkretnego rozwiązania zależy od rodzaju drogi, dostępnej przestrzeni, dopuszczalnej prędkości, a także zagrożenia znajdującego się za barierą. Każdy system powinien być dobierany jako całość, wraz z odpowiednimi zakończeniami i połączeniami.
Bariery ochronne – funkcje, które wpływają na bezpieczeństwo ruchu
Podstawową funkcją drogowej bariery ochronnej jest przejęcie energii uderzenia i powstrzymanie pojazdu, który zjechał z właściwego toru jazdy. Dobrze dobrany system nie powinien zatrzymywać samochodu gwałtownie. Jego zadaniem jest takie poprowadzenie pojazdu wzdłuż bariery, aby ograniczyć przeciążenia działające na pasażerów oraz zmniejszyć ryzyko odbicia auta na sąsiedni pas.
Stosowanie barier ma sens przede wszystkim tam, gdzie opuszczenie jezdni mogłoby doprowadzić do znacznie groźniejszych następstw niż samo uderzenie w zabezpieczenie. Bariery chronią więc przed zjazdem ze stromego nasypu, wpadnięciem do rowu lub zbiornika wodnego, a także przed uderzeniem w drzewa, słupy, podpory mostów, ekrany akustyczne czy inne sztywne przeszkody.
Funkcje bariery ochronnej mogą obejmować również rozdzielanie przeciwnych kierunków ruchu i zapobieganie przejechaniu pojazdu na drugą jezdnię. W odpowiednich lokalizacjach zabezpieczają też pieszych, rowerzystów, pracowników drogowych oraz osoby znajdujące się przy przystankach lub chodnikach.
Bariery ochronne – zastosowanie na drodze
Barier nie montuje się wyłącznie na autostradach czy drogach ekspresowych. Są potrzebne wszędzie tam, gdzie zjazd z jezdni mógłby doprowadzić do uderzenia w niebezpieczną przeszkodę, upadku z wysokości lub znalezienia się pojazdu na przeciwległym pasie ruchu. Barierki ochronne przy drodze stosuje się najczęściej:
- przy wysokich nasypach i stromych skarpach,
- w sąsiedztwie zbiorników wodnych, rowów i innych zagłębień terenu,
- na mostach, wiaduktach, przepustach oraz przy murach oporowych,
- przed drzewami, słupami, podporami obiektów i ekranami akustycznymi,
- w pasach dzielących jezdnie o przeciwnych kierunkach ruchu,
- na łukach oraz odcinkach objętych robotami drogowymi.
Zastosowanie na drodze bariery ochronnej powinno jednak zawsze wynikać z analizy konkretnego zagrożenia. Jeżeli przeszkodę można usunąć, odsunąć od jezdni albo zastąpić rozwiązaniem mniej niebezpiecznym, montaż bariery nie musi być pierwszym wyborem. Sama bariera również stanowi przeszkodę, dlatego powinna pojawiać się tam, gdzie zderzenie z nią będzie mniej groźne niż skutki opuszczenia jezdni.
Wytyczne stosowania drogowych barier ochronnych
Bariera ochronna powinna być dobrana do konkretnego zagrożenia i zamontowana zgodnie z wymaganiami technicznymi danego systemu. Dobór i stosowanie drogowych barier ochronnych powinny być zgodne z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi dotyczącymi dróg publicznych, w tym z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r., a także z wymaganiami normy PN-EN 1317. Szczegółowe zasady projektowania i doboru systemów barier mogą wynikać również z wytycznych WR-D oraz wymagań właściwego zarządcy drogi.
Zanim system barier ochronnych zostanie zastosowany na drodze, jego właściwości muszą być potwierdzone badaniami zderzeniowymi prowadzonymi zgodnie z normą PN-EN 1317. Na ich podstawie systemom przypisuje się konkretne parametry, z których najważniejsze to:
- Poziom powstrzymywania (np. N2, H1, H2, H4b) – określa, jak ciężki pojazd jest w stanie zatrzymać dana konstrukcja. Klasy powstrzymywania obejmują systemy przeznaczone do zatrzymywania różnych typów pojazdów — od samochodów osobowych (poziom N) po pojazdy ciężkie (poziom H).
- Szerokość użytkowa (W) – to parametr mówiący o tym, jak mocno bariera odkształci się i wygnie w stronę przeszkody podczas uderzenia. Jeśli za barierą stoi twardy filar wiaduktu, konstrukcja musi być sztywna (niskie W), aby auto nie uderzyło w beton pomimo obecności zabezpieczenia.
- Wskaźnik intensywności przyspieszenia (ASI) – wskaźnik ten określa, jak siły działające podczas zderzenia wpłyną na ludzkie ciało wewnątrz pojazdu. Im mniejszy wskaźnik, tym mniejsze ryzyko ciężkich obrażeń wewnętrznych u pasażerów.
Dobór bariery powinien uwzględniać zarówno poziom zagrożenia za jezdnią, jak i bezpieczeństwo osób znajdujących się w pojeździe. Zbyt sztywny system zastosowany w miejscu, gdzie wystarczyłoby rozwiązanie bardziej podatne na odkształcenie, może zwiększyć przeciążenia podczas zderzenia. Dlatego na drogach powinny być stosowane systemy o potwierdzonych właściwościach, dobrane do konkretnej lokalizacji i zamontowane zgodnie z dokumentacją techniczną.
Jakość i rodzaj samych materiałów to jednak nie wszystko. Na skuteczność barierki ochronnej przy drodze wpływają także: odpowiednia długość odcinka, bezpieczne zakończenia, prawidłowe przejścia między różnymi systemami oraz montaż zgodny z dokumentacją producenta. Nie można zapominać o utrzymaniu technicznym. Bariery ochronne na drogach powinny być regularnie kontrolowane, a odkształcone prowadnice, uszkodzone słupki czy poluzowane połączenia – niezwłocznie naprawiane. Nawet dobrze dobrana bariera po kolizji może utracić swoje właściwości i przy kolejnym zdarzeniu nie zapewnić oczekiwanej ochrony.
