Przepisy dotyczące znaków drogowych wyraźnie określają sytuacje, w których osoby z niepełnosprawnością posiadające kartę parkingową oraz kierowcy przewożący takie osoby mogą korzystać z ustawowych wyjątków od niektórych zakazów. Podstawą prawną jest art. 8 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2024 poz. 1251) oraz § 33 ust. 2 rozporządzenia ministrów infrastruktury i spraw wewnętrznych z 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych. Które konkretnie znaki drogowe nie dotyczą osób z niepełnosprawnością?
Jakie znaki nie dotyczą niepełnosprawnych? Podstawa prawna i interpretacja
Najważniejszy przepis dotyczący tego, jakie znaki nie dotyczą osób niepełnosprawnych, znajduje się w art. 8 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2024 poz. 1251). Ustawa stanowi, że osoba niepełnosprawna o obniżonej sprawności ruchowej, posiadająca kartę parkingową, może, w ściśle określonych przypadkach, nie stosować się do wybranych znaków zakazu ruchu lub zakazu postoju.
Analogiczne prawo ma także kierowca przewożący osobę niepełnosprawną, o ile ta posiada kartę parkingową. To uprawnienie obowiązuje wyłącznie w zakresie ustalonym w § 33 ust. 2 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz.U. 2019 poz. 2310). Dokument wskazuje konkretne znaki, od których osoba z kartą parkingową może być zwolniona. Nie dotyczy to całego ruchu drogowego, a jedynie wybranych zakazów.
Jakie znaki nie dotyczą osób niepełnosprawnych? Lista wyjątków od zakazów
Poniżej znajdują się oznaczenia znaków, do których w określonych warunkach mogą nie stosować się kierowcy posiadający kartę parkingową.
Wyjątek dotyczy stosowania się do następujących znaków:
- B-1 – zakaz ruchu w obu kierunkach,
- B-3 – zakaz wjazdu pojazdów silnikowych z wyjątkiem motocykli jednośladowych,
- B-3a – zakaz wjazdu autobusów,
- B-4 – zakaz wjazdu motocykli,
- B-10 – zakaz wjazdu motorowerów,
- B-35 – zakaz postoju,
- B-37 – zakaz postoju w dni nieparzyste,
- B-38 – zakaz postoju w dni parzyste,
- B-39 – strefa ograniczonego postoju (w zakresie zakazów postoju, zgodnie z § 33 ust. 2 rozporządzenia).
Jednocześnie przepisy jasno mówią, że wyjątki nie obejmują znaku B-36, do którego muszą stosować się również osoby posiadające kartę parkingową.
Jakie znaki nie dotyczą niepełnosprawnych i kto może korzystać z wyjątków?
Nie każda osoba z niepełnosprawnością może korzystać z opisanych przywilejów. Przepisy wskazują, że jest konieczne posiadanie ważnej karty parkingowej, wydawanej przez przewodniczącego powiatowego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności. Zgodnie z art. 8 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym, karta przysługuje:
- osobom ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, gdy stwierdzono znacznie ograniczone możliwości poruszania się,
- dzieciom poniżej 16 roku życia ze znacznym ograniczeniem mobilności.
W przypadku umiarkowanego stopnia niepełnosprawności są wymagane określone symbole przyczyny niepełnosprawności, np. 05-R (narząd ruchu) lub 10-N (choroby neurologiczne). Z wyjątków mogą korzystać:
- kierowca będący osobą niepełnosprawną, posiadający kartę parkingową
- kierowca przewożący osobę niepełnosprawną z kartą
- kierowca pojazdu placówki rehabilitacyjnej lub opiekuńczej przewożącej osoby z ograniczoną mobilnością
Należy pamiętać, że ważna karta parkingowa musi być umieszczona za przednią szybą i widoczna z zewnątrz pojazdu.
Ograniczenia, o których trzeba pamiętać
Ustawodawca przewidział ochronę przywilejów, ale również zapobiegł nadużyciom. Dlatego mimo wyjątków nadal obowiązują zasady bezpieczeństwa. Osoba posiadająca kartę parkingową nadal nie może parkować w miejscach, w których zatrzymanie lub postój jest zabroniony ze względów bezpieczeństwa lub porządku ruchu, w szczególności:
- na przejściu dla pieszych i zbyt blisko niego,
- na zakręcie,
- przy hydrancie,
- na drogach, gdzie zatrzymywanie grozi kolizją,
- w miejscach blokujących służby ratunkowe,
- tam, gdzie znak wyraźnie zakazuje zatrzymywania (B-36).
Karta parkingowa nie stanowi samodzielnej podstawy do parkowania w miejscach, w których postój jest zabroniony, np. trawnikach, prywatnych wejściach, bramach wjazdowych. Nadużycia mogą skutkować:
- mandatem,
- usunięciem pojazdu na koszt właściciela (zgodnie z nowelizacją z 22 lipca 2010 r.),
- cofnięciem prawa do korzystania z karty.
Dodatkowo, art. 96b Kodeksu wykroczeń przewiduje karę grzywny do 2000 zł za nieuprawnione posługiwanie się kartą.
Miejsca parkingowe i parkowanie za granicą
Tabliczki T-29 oraz znaki poziome P-24 wskazują miejsca przeznaczone dla osób uprawnionych. Postój na takich miejscach jest legalny tylko z kartą parkingową umieszczoną za szybą. Parkowanie w strefach płatnych zależy od zasad określonych przez właściciela terenu (mogą występować zwolnienia z opłat za postój). Zgodnie z zaleceniem Rady UE 98/376/EC karta parkingowa jest honorowana na terenie państw Unii Europejskiej, przy czym szczegółowe zasady parkowania mogą różnić się w zależności od kraju.
Dlaczego te przepisy są potrzebne?
Uprawnienia nie są przywilejem dla wygody. Mają umożliwić osobom z ograniczeniami ruchowymi normalne funkcjonowanie w przestrzeni publicznej. Wielu kierowców pełnosprawnych nie zdaje sobie sprawy, z jakimi trudnościami mierzą się osoby z niepełnosprawnością już na etapie samego wychodzenia z samochodu czy pokonywania kilku metrów drogi do budynku. Brak odpowiednio usytuowanego miejsca parkingowego może w praktyce uniemożliwić:
- dotarcie do urzędów czy sądów w terminowej sprawie,
- skorzystanie z placówek zdrowotnych, gdzie częste wizyty są koniecznością,
- realizację zwykłych, codziennych zadań, takich jak zakupy spożywcze, odbiór leków czy załatwienie spraw w banku,
- szybki i bezpieczny dostęp do punktów usługowych, edukacyjnych i rehabilitacyjnych.
Prawo uwzględnia fakt, że osoby z niepełnosprawnością często:
- poruszają się wolniej i z większym wysiłkiem,
- wymagają dodatkowej przestrzeni, by wysiąść z pojazdu przy pomocy wózka, kul lub asystenta,
- muszą parkować blisko wejścia ze względów zdrowotnych, aby ograniczyć ból, duszność, ryzyko upadku czy przeciążenia,
- korzystają z samochodu jako głównego środka transportu, bo komunikacja publiczna bywa dla nich niedostosowana.
Ustawowe wyjątki w ruchu drogowym mają usuwać bariery, które dla kierowcy bez ograniczeń ruchowych są niezauważalne, a dla osób z niepełnosprawnością mogą stanowić nie do pokonania przeszkody. Prawo nie znosi obowiązków w ruchu drogowym, lecz ma na celu zapewnienie równego dostępu do przestrzeni publicznej.
