Brak wystarczającej liczby miejsc parkingowych jest powszechnym problemem na osiedlach mieszkaniowych w Polsce. Gdy miejsc jest za mało lub są źle zaprojektowane, kierowcy zaczynają parkować na trawnikach, blokować chodniki i tworzyć zagrożenie na drogach pożarowych. Prawidłowa organizacja parkingu ma więc bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo mieszkańców, funkcjonowanie służb ratunkowych oraz spełnienie wymagań wynikających z przepisów prawa budowlanego i techniczno-budowlanego. Jak powinien wyglądać prawidłowo zaprojektowany parking osiedlowy i w oparciu o jakie przepisy się go buduje?
Miejsce parkingowe pod blokiem – przepisy dotyczące miejsc parkingowych pod blokiem w dokumentach planistycznych
To, ile miejsc musi powstać przy danej inwestycji, wynika z dokumentów lokalnych, w tym z
- Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP), który określa minimalny wskaźnik stanowisk na jedno mieszkanie, np. 0,8; 1,1; 1,3.
- Decyzji o Warunkach Zabudowy (WZ), która jest stosowana, gdy nie ma MPZP.
- Lokalnych standardów parkingowych uchwalanych przez gminę lub przyjmowanych w formie polityk przestrzennych, które doprecyzowują zasady kształtowania przestrzeni i mobilności.
Oznacza to, że przepisy dotyczące miejsc parkingowych pod blokiem nie są jednolite w całej Polsce. W jednym mieście deweloper musi zapewnić np. 1,2 miejsca na mieszkanie, a w innym 0,7. Wymogi sprawdza się zawsze w MPZP lub WZ dla konkretnej działki.
Podstawa prawna
Niezależnie od lokalnych wskaźników, projektant musi stosować Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. To właśnie Warunki Techniczne (WT) regulują podstawowe wymagania techniczne dotyczące parkingów, w szczególności:
- minimalne wymiary miejsc postojowych – §21,
- odległości parkingu od okien, placów zabaw i granic działki – §19,
- dopuszczalne zmniejszenie odległości stanowisk dla osób z niepełnosprawnością – §20.
Brak miejsc parkingowych pod blokiem – skąd się bierze problem?
Brak miejsc parkingowych pod blokiem to efekt kilku nakładających się czynników. Najważniejsze z nich to:
- stare osiedla projektowane w latach 60–80. Wtedy liczba samochodów na rodzinę była nieporównywalnie niższa. Projekty uwzględniały kilka zatok wzdłuż ulicy i pojedyncze place postojowe. Obecnie ta infrastruktura jest niewystarczająca.
- Nowe inwestycje o wysokiej intensywności zabudowy. Na części nowych osiedli miejsca projektuje się na styk, w taki sposób, aby spełnić minimalne wskaźniki z MPZP, ale bez zapasu na dodatkowe auta domowników lub gości.
- Konflikt funkcji: zieleń kontra parking. Tereny międzyblokowe pełnią różne funkcje, w tym zieleni, rekreacji, ciągów pieszych i placów zabaw. Nie każdą wolną przestrzeń da się legalnie przeznaczyć na parking osiedlowy.
Warunki Techniczne miejsc postojowych
Ograniczenia wynikające z Warunków Technicznych. WT §19 określa minimalne odległości parkingów od okien budynków, placów zabaw i granicy działki. W praktyce oznacza to, że nie można lokalizować stanowisk bezpośrednio przy elewacji budynku. Jakie minimalne odległości, zgodnie z Warunkami Technicznymi, powinni zachować projektanci i wykonawcy parkingów, o ile przepisy szczególne lub analiza techniczna nie stanowią inaczej?
- do 10 stanowisk min. 7 m od okien,
- 11–60 stanowisk min. 10 m,
- powyżej 60 aż 20 m.
Parking osiedlowy – status prawny i zasady zarządzania
Jednym z najczęściej spotykanych statusów prawnych parkingów osiedlowych jest droga publiczna lub strefa ruchu / strefa zamieszkania. Co to oznacza w praktyce?
- Oznakowanie wjazdu znakami D-52 (strefa ruchu) lub D-40 (strefa zamieszkania),
- obowiązuje Prawo o ruchu drogowym,
- Policja lub Straż Miejska mogą wystawiać mandaty, holować pojazdy, egzekwować przepisy.
Drugi to parking osiedlowy na terenie wspólnoty / spółdzielni, bez statusu drogi. Czym się wyróżnia?
- Jest to teren prywatny,
- Prawo o ruchu drogowym co do zasady nie ma zastosowania, chyba że teren został udostępniony do ruchu,
- porządku pilnuje zarządca nieruchomości, ochrona, regulamin wewnętrzny, ewentualnie umowy z firmami odholowującymi pojazdy.
Parkowanie pod blokiem – wymiary, odległości i aspekty techniczne
Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych jasno określa minimalne wymiary stanowisk:
- standardowe miejsce postojowe dla auta osobowego – 2,5 m szerokości i 5,0 m długości,
- miejsce dla osoby z niepełnosprawnością – 3,6 m szerokości i 5,0 m długości.
Te same wartości stosuje się zarówno na parkingach naziemnych, jak i w garażach, z zastrzeżeniem wyjątków dopuszczonych w Warunkach Technicznych lub wynikających z analizy technicznej. Dodatkowo przepisy określają:
- odległość miejsc od okien budynku mieszkalnego (WT §19 ust. 1),
- odległość od placu zabaw lub boiska – te same progi odległości,
- odległość od granicy działki (WT §19 ust. 2): do 10 stanowisk – min. 3 m, 11–60 – min. 6 m, powyżej 60 – min. 16 m.
Miejsca dla osób z niepełnosprawnością na parkingu osiedlowym
Gdy parking jest drogą publiczną, strefą zamieszkania lub strefą ruchu, stosuje się minimalne wskaźniki liczby miejsc przeznaczonych dla osób z niepełnosprawnością, wynikające z przepisów wykonawczych oraz zatwierdzonej organizacji ruchu, zależne od liczby stanowisk (np. 1 miejsce do 15 stanowisk, 2 miejsca przy 16–40 itd.). Jeśli parking jest prywatny (np. wspólnotowy bez statusu drogi) wtedy nie mają zastosowania minimalne wskaźniki wynikające z organizacji ruchu, ale:
- wymiary stanowisk dla osób z niepełnosprawnością muszą wynikać z §21 WT (3,6 × 5 m),
- stanowiska te mogą być sytuowane bliżej okien, nawet w odległości 5 m,
- ale łączna liczba takich „zbliżonych” miejsc nie może przekroczyć 6% wszystkich miejsc (WT §20).
Oznakowanie parkingów osiedli – jak prawidłowo zorganizować przestrzeń?
Prawidłowo zaprojektowane oznakowanie parkingów osiedlowych jest niezbędne dla zachowania wysokiego poziomu bezpieczeństwa i porządku. W praktyce składa się z 3 elementów:
Oznakowanie pionowe
- Znaki drogowe informujące o parkingu, strefie ruchu lub strefie zamieszkania,
- znaki zakazu zatrzymywania się / postoju na drogach pożarowych,
- znaki wyznaczające miejsca dla osób z niepełnosprawnością.
Oznakowanie poziome
- Linie wyznaczające miejsca postojowe,
- „niebieskie koperty” oznakowanie stanowisk przeznaczonych dla osób z niepełnosprawnością,
- przejścia dla pieszych, strzałki kierunkowe, pola wyłączone z ruchu.
Elementy bezpieczeństwa ruchu
Progi zwalniające są elementami bezpieczeństwa ruchu, które w praktyce pozwalają fizycznie ograniczać prędkość pojazdów w rejonie wejść do klatek, placów zabaw i ciągów pieszych. Z kolei słupki wygrodzeniowe i blokady parkingowe pozwalają skutecznie eliminować nielegalne parkowanie na chodnikach, trawnikach oraz drogach pożarowych. Jednocześnie zapewniają swobodny dojazd służbom ratunkowym. Lustra drogowe montowane w miejscach o ograniczonej widoczności ułatwiają kierowcom bezpieczne włączenie się do ruchu i manewrowanie na ciasnych osiedlowych uliczkach.
Korzyści przemyślanej organizacji ruchu na osiedlu
Kompleksowa organizacja ruchu na terenie osiedla polega na właściwym połączeniu oznakowania pionowego i poziomego z takimi urządzeniami bezpieczeństwa. Wyznaczone linie postojowe, oznakowania miejsc dla osób z niepełnosprawnością, oznaczone przejścia dla pieszych oraz zabezpieczone strefy wyłączone z ruchu tworzą środowisko, w którym kierowca, pieszy, dziecko bawiące się na placu może czuć się bezpiecznie.
